«Language needs improvement.» اگر مقاله ای برای ژورنال فرستاده باشید، احتمالاً این جمله را در نظر داوری دیده اید، آن هم وقتی داده هایتان محکم بود. ریشهٔ ماجرا معمولاً کمبود دانش نیست، یک عادت آشناست: جمله را در ذهن فارسی می سازیم، کلمه به کلمه ترجمه اش می کنیم و انتظار داریم داور همان معنا را بگیرد.
ده نکتهٔ زیر دربارهٔ نوشتن مقاله علمی به انگلیسی است و مخاطبش دانشجوی ارشد یا دکتری است که تازه می خواهد مقالهٔ اولش را بنویسد. هر نکته یک نمونهٔ ضعیف و یک نمونهٔ بهتر دارد و همه را می شود همین امروز روی پیش نویس خودتان آزمود.
ISI دقیقاً به چه معناست؟
ISI مخفف Institute for Scientific Information است؛ مؤسسه ای که اوجین گارفیلد در نیمهٔ دوم قرن بیستم با نمایه سازی استنادی علوم شهرتش را ساخت. فهرست های آن امروز در پایگاه Web of Science ادامه دارند که زیر نظر شرکت Clarivate است و از ۲۰۱۸ هم ISI به صورت بخش پژوهشی همین شرکت دوباره فعال شده است. تاریخچهٔ مؤسسهٔ اطلاعات علمی در سایت Clarivate این مسیر را کوتاه شرح داده است.
در گفت وگوی دانشگاهی ایران، «مقالهٔ ISI» یعنی مقاله ای در مجله ای که در Web of Science نمایه می شود. پس هر جا در این متن اسم ISI آمد، استاندارد همان مجله ها را در نظر بگیرید: انگلیسی روشن، ساختار منظم و ادعایی که به اندازهٔ داده ها باشد.
یک نکتهٔ حاشیه ای هم دربارهٔ انتخاب مجله بد نیست: نمایه شدن در Web of Science به تنهایی کیفیت انگلیسی مقاله را تضمین نمی کند. داوری ها هنوز به وضوح متن حساس اند، و مقاله ای که ایدهٔ خوبی دارد اما خواندنش زحمت می خواهد، بیشتر از آنچه فکر می کنید با درخواست «اصلاح عمده» برمی گردد. نکته های بعدی برای کم کردن همین خطر چیده شده اند و نوشتن مقاله علمی به انگلیسی را از حدس وگمان به یک روال قابل تکرار نزدیک می کنند.
ساختار: چکیده، پاراگراف و جمله
۱. چکیده را حدود ۲۵۰ کلمه ببندید
داور و خواننده اول چکیده را می خوانند و بر پایهٔ آن تصمیم می گیرند بقیه را بخوانند یا نه. سقف دقیق را راهنمای نویسندگان هر مجله تعیین می کند؛ بسیاری از راهنماهای نگارش حدود ۲۵۰ کلمه را معیار می گیرند، اما مجله ای ممکن است ۱۵۰ یا ۳۰۰ کلمه بخواهد. چهار جزء را نگه دارید: مسئله، روش، یافتهٔ اصلی، پیامد.
چکیده را آخر از همه بنویسید، چون فقط وقتی کل مقاله تمام شده می دانید یافتهٔ اصلی دقیقاً چیست. از جمله هایی مثل «دربارهٔ … بحث می شود» پرهیز کنید؛ چکیده باید بگوید چه پیدا کرده اید، نه اینکه دربارهٔ چه چیزی حرف می زنید.
ضعیف: In this paper, we try to talk about exercise and blood pressure.
بهتر: This study examined whether twelve weeks of aerobic exercise lowered systolic blood pressure in adults with mild hypertension. (نمونه ای فرضی)
۲. پاراگراف را با جملهٔ موضوعی شروع کنید
در پاراگراف انگلیسی علمی، جملهٔ اول ادعای پاراگراف را می گوید و جمله های بعدی شاهدش هستند. اگر خواننده فقط جملهٔ اول هر پاراگراف را بخواند، باید خط کلی استدلال را بفهمد. پاراگرافی که با جزئیات شروع می شود و ادعایش در جملهٔ آخر پنهان است، برای داور خسته کننده است. آزمون ساده ای هست: پیش نویس را بردارید، فقط جملهٔ اول هر پاراگراف را زیر هم بنویسید و ببینید این فهرست یک استدلال منسجم می سازد یا نه. اگر نساخت، مشکل از ترجمه نیست؛ از ترتیب ایده هاست.
ضعیف: Samples were stored at -20°C. Many problems occur with storage.
بهتر: Storage temperature affected sample quality. Samples kept at -20°C degraded more slowly than those kept at 4°C. (نمونه ای فرضی)
۳. هر جمله فقط یک ایده بیاورد
جمله های فارسی طولانی ما معمولاً سه ایده را با «که» و «و» به هم می دوزند. ترجمهٔ همان ساختار به انگلیسی، جمله ای ۵۰ کلمه ای می دهد که فاعل و فعلش گم می شود. قاعدهٔ ساده: اگر جمله ای بیش از دو بند فرعی دارد، آن را دو تکه کنید و بین تکه ها از کلمهٔ ربطی کوتاه مثل However یا Therefore استفاده کنید.
ضعیف: The model, which was trained on a dataset that included images that were collected from several hospitals, showed results that were better than expected.
بهتر: We trained the model on images from several hospitals. Its accuracy exceeded our expectations.
فعل و صدا: زمان ها و مجهول
۴. گذشته برای روش و نتایج
کاری که انجام داده اید تمام شده است، پس بخش روش و نتایج معمولاً در زمان گذشته نوشته می شود. زمان حال برای حقایق پذیرفته شده و توصیف جدول و شکل مناسب تر است: «Table 2 shows…».
مرور ادبیات هم بسته به ماجرا ترکیبی است؛ پژوهش مشخصی را که در گذشته انجام شده با گذشته و یافته ای را که امروز هم معتبر است با حال بنویسید. خطای رایج این است که در یک پاراگراف بی دلیل بین گذشته و حال جابه جا شوید؛ داور این را نشانهٔ بی دقتی می گیرد. هر پاراگراف را با یک زمان غالب بنویسید و فقط برای ارجاع به جدول، شکل یا حقیقت عمومی از آن خارج شوید.
ضعیف: We recruit 80 participants and they complete the survey.
بهتر: We recruited 80 participants, and they completed the survey. (نمونه ای فرضی)
۵. مجهول برای فرایند، معلوم برای ادعا
در روش، مجهول تمرکز را روی کار می گذارد: «Samples were centrifuged at 3000 rpm.» اما مجهول های پیاپی متن را بی جان می کنند و مشخص نمی کنند چه کسی تصمیم گرفته است. جایی که ادعا یا تصمیم خودتان مطرح است، فاعل معلوم بیاورید: «We excluded two outliers.» بسیاری از مجله ها «We» را قبول می کنند، اما راهنمای همان مجله را بخوانید. اگر مجله ای اول شخص را نمی پسندد، می توانید از ساختارهایی مثل «The analysis excluded…» یا «Two outliers were excluded based on…» استفاده کنید.
اگر فهرست دیگری از نکات نگارش مقالهٔ علمی می خواهید، گزارش دانشجویان ایران با عنوان نکات مهم در نگارش مقالات علمی به زبان انگلیسی مجموعه ای از همین سنخ را کنار هم آورده است.
۶. ادعاها را محتاطانه تنظیم کنید
در مقالهٔ علمی، قطعیت باید به اندازهٔ شواهد باشد. به همین دلیل از فعل هایی مثل suggest، indicate، appear، فعل های کمکی مثل may و could و قیدهایی مثل generally و possibly استفاده می شود. این کار ضعف نیست؛ راهنمای Purdue OWL دربارهٔ محتاط نویسی هم آن را ابزار نشان دادن سطح اطمینان نویسنده می داند.
نکتهٔ مقابل را هم فراموش نکنید: محتاط نویسی را نباید تا حدی زیاد کرد که جمله چیزی نگوید. جمله ای مثل «It might possibly perhaps be suggested that…» سه محتاط کننده پشت هم دارد و ادعا را کاملاً حل می کند. یک محتاط کننده در هر ادعا معمولاً کافی است.
ضعیف: This drug cures the disease.
بهتر: These findings suggest that the drug may reduce disease severity. (نمونه ای فرضی)
واژه ها و لحن علمی
۷. کلمه های غیررسمی را حذف کنید
صورت های کوتاه مثل don’t و can’t، قیدهای محاوره ای مثل really و a lot of و عبارت هایی مثل get better در مقالهٔ علمی جایی ندارند. جایگزین شان ساده است: do not، cannot، substantially، numerous، improve. فهرستی از این کلمه ها بسازید و پیش نویس را با Find جست وجو کنید. جدول زیر چند جایگزین رایج را کنار هم می گذارد.
| غیررسمی | رسمی تر |
|---|---|
| a lot of | numerous / substantial |
| get better | improve |
| look at | examine |
| show up | emerge / appear |
| didn’t | did not |
| really big | considerable |
ضعیف: The results were really good, and we didn’t get a lot of errors.
بهتر: The results were strong, and the error rate was low.
۸. برای هر مفهوم یک اصطلاح ثابت
در انشای فارسی تنوع واژه نشانهٔ مهارت است، اما در مقالهٔ علمی برعکس است. اگر یک جا از participants، جای دیگر از subjects و بعد از respondents استفاده کنید، خواننده فکر می کند سه گروه مختلف هستند. اصطلاح را در نخستین استفاده تعریف کنید و تا آخر همان را به کار ببرید. همین قاعده دربارهٔ مخفف ها هم صدق می کند: اولین بار شکل کامل را بنویسید و مخفف را در پرانتز بیاورید، بعد دیگر شکل کامل را تکرار نکنید.
ضعیف: The subjects completed the task. Later, the respondents rated the interface, and the volunteers reported fatigue.
بهتر: The participants completed the task. Later, the participants rated the interface and reported fatigue.
بسته بندی برای سردبیر
۹. نامهٔ همراه، کوتاه و اختصاصی
cover letter جای تعریف های بلند نیست. راهنمای Elsevier برای نویسندگان توضیح می دهد که نامه باید هدف مطالعه و یافتهٔ اصلی را روشن بگوید و ارتباط کار را با حوزهٔ مجله نشان دهد.
در ده دوازده سطر بگویید مقاله چه سؤالی را پاسخ می دهد، چرا برای خوانندگان آن مجله مهم است و آیا تعارض منافعی وجود دارد. از جمله های تعریف آمیز دربارهٔ خودتان یا مقاله بپرهیزید و ادعای «برای اولین بار» را فقط وقتی بنویسید که واقعاً بتوانید ثابتش کنید. اسم سردبیر را درست بنویسید و اگر مجله نامهٔ همراه را به داور هم می دهد، لحن را طوری نگه دارید که برای هر دو خواننده مناسب باشد.
۱۰. پیش نویس را بلند بخوانید
خواندن بلند جمله های دست وپاگیر را لو می دهد؛ جایی که نفستان بُرید، معمولاً جمله بیش از حد طولانی است. بعد از آن یک بار فقط فعل ها را مرور کنید: زمان شان با بخش درست است؟ مجهول ها پیاپی نیستند؟ اگر بودجه دارید، برای نوشتن مقاله علمی به انگلیسی ویراستار زبانی بگیرید، اما ویراستار جای ساختار منطقی را نمی گیرد. اگر همکاری دارید که زبانش قوی است، از او بخواهید فقط جایی را که منظور را نفهمیده علامت بزند؛ همین علامت ها بهترین راهنمای بازنویسی اند.
پیش از هر بازنویسی دیگری، چکیدهٔ پیش نویس تان را باز کنید و فقط شمار کلمه ها و زمان فعل ها را بررسی کنید. همین دو کار معمولاً بیشتر از انتظار روی کیفیت متن اثر می گذارد.