چرا دندان‌ ها زرد می‌ شوند؟ علت زرد شدن دندان و روش درمان

زرد شدن دندان همیشه به معنی پوسیدگی یا رعایت نکردن بهداشت دهان نیست. علت زرد شدن دندان می تواند به عوامل مختلفی مانند رنگ طبیعی عاج، افزایش سن، مصرف قهوه و چای، دخانیات، تجمع پلاک و جرم، برخی داروها یا حتی آسیب های دندانی مربوط باشد. به همین دلیل، برای انتخاب روش درمان زردی دندان ابتدا باید مشخص شود تغییر رنگ از کجا ایجاد شده است.

برای تشخیص بهتر علت زرد شدن دندان، می توان عوامل شایع و راهکار مناسب برای هر نوع تغییر رنگ را در جدول زیر مقایسه کرد.

علت زرد شدن دندان	نوع تغییر رنگ	راهکار مناسب
رنگ طبیعی عاج	داخلی و طبیعی	در صورت تمایل، بررسی امکان سفید کردن
افزایش سن و نازک شدن مینا	بیشتر داخلی	بررسی وضعیت دندان و انتخاب روش مناسب
قهوه و چای	عمدتاً سطحی	کاهش مصرف، آبکشی و پاکسازی
سیگار و دخانیات	سطحی و گاهی عمیق تر	کاهش یا ترک مصرف و پاکسازی
پلاک و جرم	سطحی	مسواک، نخ دندان و در صورت نیاز جرم گیری
ضربه به دندان	داخلی	معاینه و درمان علت

 

در ویدئوی زیر، با مواد غذایی و خوراکی هایی که باعث زرد شدن دندان ها می شوند، آشنا می شوید.

 

 علت زرد شدن دندان چیست؟

رنگ دندان هر فرد تا حدی طبیعی و وابسته به ساختار خود دندان است. مینا، لایه بیرونی دندان، نسبتاً نیمه شفاف است و عاج که در زیر آن قرار دارد، رنگ زردتری دارد. به همین دلیل ممکن است دندانی کاملاً سالم باشد اما به دلیل دیده شدن رنگ عاج، سفید خالص به نظر نرسد.

در نتیجه، یکی از علت های زرد شدن دندان می تواند کاملاً طبیعی باشد و الزاماً نشان دهنده بیماری یا ضعف بهداشت دهان نیست. ضخامت مینا، رنگ عاج و ویژگی های ژنتیکی در ظاهر نهایی دندان تأثیر دارند.

با افزایش سن نیز مینا به تدریج نازک تر می شود و رنگ عاج بیشتر دیده می شود. به همین دلیل، زردتر شدن تدریجی دندان ها همیشه ناشی از ایجاد لکه نیست. عوامل ژنتیکی نیز می توانند در رنگ، شفافیت و میزان روشنایی طبیعی دندان نقش داشته باشند.

وبسایت pubmed به شکل زیر در مورد دلایل زرد شدن دندان ها توضیح میدهد:

The causes of tooth discoloration are varied and complex but are usually classified as being either intrinsic, extrinsic or internalized in nature. Dietary chromogens and other external elements deposit on the tooth surface or within the pellicle layer either directly or indirectly to form extrinsic discoloration.

علل تغییر رنگ دندان متنوع و پیچیده هستند، اما معمولاً در دسته های ذاتی، اکتسابی (خارجی) یا تغییر رنگ های با منشأ داخلی طبقه بندی می شوند. کروموژن های موجود در رژیم غذایی و سایر عوامل خارجی، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر روی سطح دندان یا درون لایه «پیلیکل»  رسوب کرده و موجب بروز تغییر رنگ اکتسابی می شوند.

لکه سطحی با تغییر رنگ داخلی چه تفاوتی دارد؟

برای انتخاب روش مناسب، یکی از مهم ترین نکات تشخیص نوع تغییر رنگ است.

• لکه های سطحی یا Extrinsic روی سطح خارجی دندان، یعنی مینا، ایجاد می شوند. قهوه، چای، برخی غذاها، نوشیدنی های رنگی و دخانیات از عوامل شناخته شده این نوع تغییر رنگ هستند.
• اما تغییر رنگ داخلی یا Intrinsic از ساختار داخلی دندان منشأ می گیرد و می تواند با افزایش سن، ضربه، برخی داروها یا بعضی شرایط دوران تشکیل دندان ارتباط داشته باشد.

این تفاوت از نظر درمان مهم است. اگر مشکل اصلی لکه سطحی باشد، اصلاح عادت های روزمره، بهداشت مناسب و پاکسازی حرفه ای می تواند ظاهر دندان را بهتر کند. اما تغییر رنگ داخلی ممکن است به سفیدکنندگی تخصصی یا در بعضی موارد روش های ترمیمی نیاز داشته باشد.

قهوه و چای چه تأثیری بر زرد شدن دندان دارند؟

قهوه و چای از نوشیدنی هایی هستند که مصرف مکرر آنها می تواند احتمال ایجاد لکه روی دندان را افزایش دهد. ترکیبات رنگدانه ای موجود در این نوشیدنی ها می توانند به سطح مینا بچسبند و با گذشت زمان باعث ایجاد لکه دندان شوند.

البته برای جلوگیری از تغییر رنگ دندان لزوماً نیازی به حذف کامل قهوه و چای نیست. کاهش دفعات مصرف و نوشیدن آب پس از مصرف این نوشیدنی ها می تواند تماس رنگدانه ها با سطح دندان را کاهش دهد.

در این زمینه، در مطلبی در سایت دکتر زاهدی پور چنین گفته شده است:

مصرف زیاد و طولانی مدت قهوه دندان را زرد می کند و باعث لک شدن مینای دندان می شود. راهکارهایی مانند نوشیدن قهوه با نی و آبکشی سریع دهان با آب بعد از مصرف قهوه می توانند به کاهش تماس قهوه با دندان کمک کنند.

آبکشی دهان پس از نوشیدن قهوه یا چای نیز می تواند به پاک شدن بخشی از باقی مانده مواد کمک کند. با این حال، اگر لکه ها با مراقبت معمول از بین نروند، پاکسازی حرفه ای می تواند گزینه مناسبی باشد برای آشنایی با راهکارهای بیشتر اینجا کلیک کنید.

 

روش درمان زردی دندان در خانه

اگر علت زرد شدن دندان بیشتر به لکه های سطحی و عادت های روزمره مربوط باشد، اصلاح برخی رفتارها می تواند به جلوگیری از ایجاد لکه های جدید کمک کند.

برخی اقدامات مهم عبارت اند از:

• روزی دو بار با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید.
• فضای بین دندان ها را به صورت روزانه تمیز کنید.
• پس از نوشیدن قهوه یا چای، دهان را با آب بشویید.
• مصرف دخانیات را کاهش دهید یا ترک کنید.
• معاینه و پاکسازی دوره ای دندان ها را جدی بگیرید.
• از باقی ماندن طولانی مدت مواد غذایی و نوشیدنی های رنگی روی سطح دندان جلوگیری کنید.

در مقابل، استفاده از روش های خانگی مانند لیمو، سرکه، زغال فعال یا مواد ساینده برای سفید کردن دندان توصیه نمی شود. شواهد قابل اتکایی درباره اثربخشی بسیاری از این روش ها وجود ندارد و استفاده نادرست از مواد اسیدی یا ساینده می تواند به سطح مینا آسیب برساند.

اگر تغییر رنگ دندان با مراقبت های معمول برطرف نمی شود، بهتر است به جای استفاده مداوم از روش های خانگی، علت آن توسط دندانپزشک بررسی شود.

روش درمان زردی دندان در دندانپزشکی

شیوه درمان زردی دندان به علت تغییر رنگ بستگی دارد. اگر زردی ناشی از جرم و لکه دندان باشد، پاکسازی و جرم گیری می تواند ظاهر دندان را بهبود دهد. برای روشن تر کردن رنگ طبیعی دندان نیز بلیچینگ حرفه ای یا روش های خانگی تحت نظر دندانپزشک استفاده می شود.

اگر تغییر رنگ به دلیل ضربه، پوسیدگی یا مشکلات داخلی باشد، ابتدا باید علت اصلی درمان شود. بنابراین پیش از انتخاب روش درمان زردی دندان، معاینه و تشخیص منشأ تغییر رنگ ضروری است.

خمیردندان سفیدکننده چقدر لکه دندان را از بین می برد؟

خمیردندان سفیدکننده معمولاً برای حذف یا کاهش لکه های سطحی طراحی شده است. این محصولات می توانند حاوی ترکیبات پولیش کننده یا مواد دیگری باشند که به پاک شدن لکه های خارجی کمک می کنند، اما مانند مواد بلیچینگ، رنگ داخلی دندان را تغییر نمی دهند.

بنابراین اگر زردی دندان بیشتر به دلیل رنگ طبیعی عاج یا یک تغییررنگ داخلی باشد، نباید از خمیردندان سفیدکننده انتظار تغییر چشمگیر رنگ داشت.

آیا سفید کردن دندان عوارض دارد؟

حساسیت موقت دندان و تحریک لثه از عوارض شناخته شده سفیدکنندگی هستند.به همین دلیل، افزایش مقدار ماده سفیدکننده یا طولانی تر کردن زمان مصرف لزوماً نتیجه بهتری ایجاد نمی کند.همچنین اگر فرد پوسیدگی درمان نشده، بیماری لثه یا مشکل دیگری داشته باشد، بهتر است قبل از سفید کردن ابتدا وضعیت دهان بررسی شود.

جمع بندی؛ برای زردی دندان چه کاری انجام دهیم؟

علت زرد شدن دندان همیشه بیماری یا رعایت نکردن بهداشت دهان نیست. رنگ طبیعی عاج، افزایش سن و نازک شدن تدریجی مینا می توانند باعث شوند دندان ها زردتر به نظر برسند. در کنار این عوامل، مصرف قهوه و چای، دخانیات، بعضی مواد غذایی، پلاک و جرم نیز می توانند باعث ایجاد لکه دندان و تغییر رنگ سطحی شوند.

اگر تغییر رنگ سطحی باشد، مسواک منظم، تمیز کردن فضای بین دندان ها، کاهش مصرف مواد رنگی و پاکسازی حرفه ای می تواند به بهبود ظاهر دندان کمک کند. اما اگر تغییر رنگ از داخل دندان ایجاد شده باشد، ممکن است به سفیدکنندگی تخصصی یا روش های درمانی دیگری نیاز باشد.

در نتیجه، روش درمان زردی دندان باید بر اساس علت آن انتخاب شود .پیش از اقدام برای سفید کردن دندان، بهتر است مشخص شود که زردی ناشی از لکه سطحی، جرم، رنگ طبیعی عاج، پوسیدگی، ضربه یا یک تغییر رنگ داخلی است. تشخیص صحیح علت، از انجام درمان های غیرضروری جلوگیری می کند و انتخاب روش مناسب را آسان تر خواهد کرد.

سوالات متداول

آیا زرد شدن دندان همیشه نشانه پوسیدگی است؟
خیر. زرد بودن دندان می تواند به دلیل رنگ طبیعی عاج، افزایش سن و نازک شدن مینای دندان ایجاد شود. مصرف قهوه، چای، دخانیات، تجمع پلاک و جرم نیز از عوامل شایع تغییر رنگ دندان هستند.

برای از بین بردن زردی دندان در خانه چه کاری انجام دهیم؟
مسواک زدن منظم با خمیردندان حاوی فلوراید، تمیز کردن روزانه فضای بین دندان ها، کاهش مصرف نوشیدنی های رنگی و شست وشوی دهان با آب بعد از مصرف قهوه و چای می تواند به کاهش لکه های سطحی کمک کند. استفاده از مواد اسیدی یا ساینده مانند لیمو و سرکه توصیه نمی شود.

جرم گیری بهتر است یا بلیچینگ برای زردی دندان؟
انتخاب روش به علت تغییر رنگ بستگی دارد. اگر زردی ناشی از جرم و لکه های سطحی باشد، جرم گیری و پاکسازی می تواند مؤثر باشد؛ اما برای روشن تر کردن رنگ طبیعی دندان معمولاً بلیچینگ استفاده می شود. تشخیص علت تغییر رنگ پیش از انتخاب روش درمان اهمیت دارد.